Şweýsariýada Täze Ýyl Agşamy

​Şweýsariýa, dünýäniň iň durnukly we ýokary hilli ýaşaýyş derejesine eýe bolan ýurtlarynyň biri hökmünde, Täze ýyl baýramçylygyny “Silvester” (Sylvester) aty bilen, özboluşly milli däpleri, şowhunly dabaralary we aýratyn asudalygy utgaşdyryp belleýär. Şweýsariýanyň her bir kantonynyň (welaýatynyň) Täze ýyly garşy alyşda özüniň taryhy ynançlary we gyzykly dessurlary bar.

Şweýsariýanyň ähli şäherlerinde Täze ýyl gijesi uly dabaralar bilen geçýär. Nemes, fransuz we italýan dilleriniň täsiri bilen, bu baýramçylygyň garşy alnyşynda hem medeni köpdürlülik duýulýar.Feýerwerkler we Şowhun: Sagat 00:00-iň öň ýanynda adamlar jemgyýetçilik meýdanlaryna ýygnanyp, gijäniň ýarynda äpet feýerwerkleri we petardalary atýarlar. Bu şowhun, ýaman ruhlary kowup, täze ýylyň asudalyk we bagt bilen gelmegini arzuw etmegi aňladýar. Jaňlar we Gutlaglar: Gijäniň ýarynda ybadathanalardaky jaňlar kakylýar. Dostlar we maşgala agzalary bir-birini gujaklap, “Prosit Neujahr!” (nemesçe), “Bonne Année!” (fransuzça) ýa-da “Buon Anno!” (italýança) diýip gutlaýarlar.Köpri Üstündäki Dabara: Sýurih (Zürich) şäherinde, Sýurih kölüniň kenarynda we esasy köprüleriň üstünde uly dabara guralýar, bu ýere müňlerçe adam gatnaşýar.

​Şweýsariýada Täze ýyl agşamynda köplenç maşgalany birleşdirýän we uzak wagt dowam edýän naharlar iýilýär. Italiýada we Germaniýada bolşy ýaly, Şweýsariýada hem Fondýu (ergin peýnir) ýa-da Raklet (ergin peýnir bilen bilelikde iýilýän kartoşka we et önümleri) iýmek däbi meşhurdyr. Bu naharlar uzaga çekip, maşgalanyň we dostlaryň agzybirligini nygtaýar.Täze ýyl gününde, nemes dilli kantonlarda merjimek şorbasyny iýmek däbi hem duş gelýär. Merjimek, kiçijik tegelek bolany üçin pul we maddy baýlygy çagyrmagy aňladýar.

Käbir ýerlerde Täze ýyl gijesi “Krapfen” (süýjüli piroglar) iýilýàr.Şweýsariýanyň käbir kantonlarynda, esasanam Appenzell kantonynyň “Ausserroden” (Daşky Roza) sebitinde, Täze ýylyň öň ýanynda we 13-nji ýanwarda (Köne Täze ýyl) iň özboluşly we gadymy däpleriň biri bellenilýär.Bu däpde ýerli adamlar gorkuly (ýaman ruhlary kowmak üçin) ýa-da gözellikli (täze ýylyň bereketi üçin) geýimleri geýinýärler. Bu kostýumlar beýik başgaplardan, dürli zynjyrlardan we jaňlardan ybarat bolup, ybadathanalaryň golaýynda topar bolup aýlanýarlar.Olar jaňlaryny kakyp, aýdym aýdyp, öýden-öýe aýlanyp, maşgala bagt, üstünlik we bereket arzuw edýärler. Bu gadymy ýörelge Täze ýylyň ruhy manysyny has-da çuňlaşdyrýar.

Käbir Şweýsar maşgalalarynda köne, ýöne gyzykly däp henizem saklanyp galypdyr. Täze ýylyň ilkinji pursatlarynda, adamlar täze ýylyň bereketli we pully bolmagyny arzuw edip, bir teňňäni ýere zyňýarlar. Ýer, puluň we maddy baýlygyň nyşany hasaplanýar.Şweýsariýanyň Täze ýyl baýramçylygy, durnuklylygy, üç dilli medeniýetiň baýlygyny we gadymy, özboluşly Silvesterkläuse ýaly däpleri özünde jemleýär. Ol, durnuklylyk we agzybirlik bilen täze ýylyň bagtyýar we bereketli bolmagyny arzuw etmäge çagyrýan ajaýyp dabara.

Hudaýberdiýewa Selbi

Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 117-nji toparynyň talyby