RU
Gyş pasly tebigatyň dynç alýan we täzeden dogulmaga taýýarlanýan döwrüdir. Onuň owadanlygy, arassalygy we asudalygy adam ruhuny rahatlandyryp, kalbynda täze ylham döredýän hakyky gözellik dessanydyr.Sowuk howa tebigatda ajaýyp, göze ýakymly keşpleri döredýär:
Aýazly Agaçlar: Agaçlaryň şahalary aýazly buz bilen örtülende, olar ak we ýalpyldawuk kristal şaý-seplere meňzeýärler. Gün şöhlesi olaryň üstüne düşende, her bir şaha dürli reňklerde öwüşgin atýar, hakyky gyş ertekisini döredýär.
Doňan Suwlar: Buz bilen örtülen derýalar, köller we suw çüwdürimleri doňan pursatda aýna ýaly ýalpyldaýar, aşagyndaky gozgalmaýan suw bolsa syrly we täsin görünýär.Gyş — bu diňe bir sowuk we garly möwsüm däl-de, eýsem tebigatyň iň arassa, iň syrly we şahyrana gözelligini görkezýän pasyldyr. Gyş pasly özüniň üýtgeşik keşbi bilen ynsan kalbyna asudalyk we täzeleniş duýgusyny getirýär.
Biz garyň ak bolmagyna öwrenişen bolsak-da, Antarktidanyň iň uly daglarynda gyzyl, sary we hatda gülgüne reňkdäki garlary hem görmek bolýar. Bu adatça garyň düzümine düşen mikroorganikalar sebäpli ýüze çykýar.Biz garyň ak bolmagyna öwrenişen bolsak-da, Antarktidanyň iň uly daglarynda gyzyl, sary we hatda gülgüne reňkdäki garlary hem görmek bolýar. Bu adatça garyň düzümine düşen mikroorganikalar sebäpli ýüze çykýar.Biz garyň ak bolmagyna öwrenişen bolsak-da, Antarktidanyň iň uly daglarynda gyzyl, sary we hatda gülgüne reňkdäki garlary hem görmek bolýar. Bu adatça garyň düzümine düşen mikroorganikalar sebäpli ýüze çykýar.Gyşyň gözelliginiň iň esasy nyşany gardyr.
Gar Tozgajyklary: Her bir gar tozgasy (kristaly) alty burçly we doly gaýtalanmaýan, ýeke-täk şekile eýedir. Bu tebigatyň iň inçe sungatynyň görkezijisidir. Gar ýagandan soň dünýä aýratyn bir asudalyga we sessizlige çümýär. Ak garyň örtügi sesleri özüne siňdirýär, bu bolsa adamda parahat we ýakymly duýgy döredýär.Türkmen ata-babalarymyz gyş paslyny howanyň üýtgeşmelerine görä birnäçe döwre bölüpdirler:
Gara gyş: Sowuk howanyň has güýçli duýulýan ilkinji döwürlerinden biri (takmynan noýabryň ahyry—dekabryň başy).
Çille: Gyşyň iň sowuk we yagally döwri. Bu döwürde ýagan garyň peýdasy örän uludyr (Çille gary – ýeriň gany).
Gyşda ýagan gar we ýagyş näçe köp bolsa, geljek ýaz şonça-da bereketli hasaplanypdyr. Gar topraga dökün ýaly täsir edip, ekinleriň sagdyn ösmegine ýardam berýär.Gar tozgajyklary: Her bir gar tozgajygy alty şöhleli bolýar, ýöne tebigatda iki sany meňzeş gar tozgajygy ýok diýlip hasaplanýar. Olaryň 95%-i howadan ybarat bolany üçin suw damjasyndan has ýeňil bolýarlar.
Adaty bölünişik: Türkmen halk senenamasynda gyş paslynyň dürli döwürlere bölünmegi bar:
Gara gyş (käbir maglumatlara görä, noýabryň ahyryndan dekabryň başyna çenli)
Çille (iň sowuk we yagally döwür)Taryhda hasaba alnan iň pes temperatura (Antarktida) -91.2^\circ C deň boldy.
Paýhasly sözler: Türkmen halk döredijiliginde gyş bilen bagly köp paýhasly sözler bar, meselem: “Gyş gamyny ýaz iý” ýa-da “Gyş bolmasa, guş bolmaz”diÿen nakyllar hem bar.
Öwezow Öwez
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 105-nji toparynyň talyby
