RU
Atçylyk sporty we oňa degişli göçme oýunlar – bu diňe bir fiziki işjeňlik ýa-da sport bäsleşigi däl. Bu, türkmen halkynyň taryhynyň, medeniýetiniň we milli ruhunyň aýrylmaz bölegidir. Dünýäde meşhur bolan Ahal-teke atlarynyň (Ahalteke) we olaryň atlarynyň üsti bilen nesilden-nesle geçip gelýän bu däpler, şahsyýeti taplaýan, batyrlygy we ussatlygy ösdürýän gymmatly mirasdyr.
Türkmenistanyň buýsanjy bolan Ahal-teke atlary dünýäde iň gadymy we arassa ganly atlaryň biri hasaplanýar. Olar diňe bir çaltlygy we dözümliligi bilen tapawutlanman, eýsem, ajaýyp gözelligi, çeýeligi we eýesine wepadarlygy bilen meşhurdyr. Türkmen üçin at – ýakyn dost, ýoldaş we maşgala agzasy bolup durýar.Häzirki wagtda atçylyk sportunyň döwrebap görnüşleri bilen bir hatarda, milli at üstündäki oýunlar uly ähmiýete eýedir.
Ahal-teke atlarynyň dözümliliginiň ajaýyp subutnamasy bolup durýar. Bu ýaryşlar diňe bir atyň çaltlygyny däl, eýsem, çapygyň (jokkeýiň) atyny dogry dolandyrmak, güýjüni paýlamak we aralykda atyň saglygyny saklamak ussatlygyny talap edýär.Manežde at bilen çapygyň arasyndaky doly sazlaşygy görkezýän oýunlar. Dresaj atyň çeýeligini we buýruklara boýun bolmak ukybyny görkezýän sungat bolsa, konkur (päsgelçiliklerden bökmek) batyrlygy we çaltligi talap edýär.Türkmeniň milli göçme oýunlary (at üstündäki oýunlary) ýaş nesilleriň ruhuny terbiýelemekde we milli gymmatlyklary gorap saklamakda esasy orny eýeleýär. Bu oýunlarda çapyk at toýnaklarynyň astyndan ýygyrtlyklary ýygnamaga çalyşýar. Ol çapykdan örän ýokary çeýeligi, batyrlygy we aty dolandyrmak ussatlygyny talap edýär. Bu, çapyk bilen atyň arasyndaky ynamyň iň ýokary görkezijisidir.
Milli güreş däplerini at üstünde görkezýän oýun bolup, çapykdan deňagramlylygy, myşsalaryň güýjüni we tizligi talap edýär.Gadymy harby däpleri ýatladýan bu oýun, çapykdan iň ýokary takyklygy we tizligi talap edýär.Atçylyk sporty bilen meşgullanmak adamyň ruhuna we häsiýetine oňyn täsir edýär.Ulagyňy (atyňy) dolandyrmak, oňa ynanmak we onuň bilen sazlaşyk tapmak ukyby adamyň özüne bolan ynamyny artdyrýar.Ata ideg etmek, ony türgenleşdirmek we onuň saglygyna jogapkärçilik bilen çemeleşmek adama jogapkärçiligiň nämedigini öwredýär. Atçylyk sporty adamy tebigat bilen has ýakyn baglanyşdyrýar, bu bolsa ruhy dynç alyş we stresden azat bolmak üçin örän peýdalydyr.
Atçylyk sporty we göçme oýunlar türkmen halkynyň milli buýsanjy bolmak bilen çäklenmän, eýsem, edermenligi, dözümliligi we ussatlygy terbiýeleýän gymmatly mirasdyr. Türkmenistanda bu milli gymmatlyklar döwlet derejesinde goralyp saklanýar we geljekki nesillere ylham berýän gujurly güýç bolup durýar.
Kömekowa Gülnar Kakamyradowna
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň mugallymy
